Wolkom yn Easterein

Wolkom yn Easterein

Wolkom op it doarpsargyf fan Easterein. Graach nimme we jo mei yn de rike skiednis fan us doarp. Fan fier ferline oan't de dei fan hjoed. Mei tekst en byld fertelle we oer it doarps- en ferieningslibben, oer de ekonomy, de minsken, de strjitten, gebouen en de omkriten. Elke dei bouwe we fierder oan dizze skiednis en sa giet it ferhaal fan Easterein troch nei de generaasje fan moarn.

Hoe wurket it

Kies fanút it haadmenu op jo ynteresse en dûk dan fierder yn it oersjoch. Sa komme jo bij alle finsters dy't wij al makke ha. Hjirûnder stean ek al in pear. Iepenje mar ris ien en scroll mar troch oan't en mei de foto's 

Voor de nederlandstalige versie klikt u rechtsboven op het icoontje met de nederlandse vlag.

Nijs:


Utljochte finsters

Sandstra  

De famylje Sandstra wennet al generaasje lang yn Easterein. Doe ’t yn 1811 de registraasje fan de famyljenamme ynfierd waard, hawwe in tal harren ynskriuwe litten mei in Z en in pear oaren mei in S. De ôfstamming is fan de selde foarfaar en mem. By it útsykjen fan de famylje bin ik in pear bysûndere saken tsjinkaam. De stamheit en mem komme oarspronklik fan Gau.

Der binne meardere Sandstra famyljes yn Easterein kommen te wenjen. En hja hiene deselde foarnammen. Ien fan de famyljes fersoarge it ferfier mei de stoomboat.

 1. Douwe Sjuks (1740 - 1804) troud mei Klaere Doedes (1739 - 1809) It earste bern wurdt yn Easterein berne, Hinke yn * 1767. De lettere bern, allegearre soannen, wurde berne yn Gau. Klaes * 1772, Sjuk * 1774, Jelle * 1775, Dirk * 1777. It falt op dat Hinke yn Easterein berne is. De reden is net te achterheljen. Der sit ek in soad tiid tusken de berte fan it earste en it twadde bern. It kin wêze dat Hinke foar it houlik berne is.

 2. Sjuk Douwes Sandstra (1774 -1847) troud yn 1798 mei Froukjen Jacobs Deinema (1770 - 1855) Yn dizze perioade hat it fêstlizzen fan de famyljenamme plak fûn. Yn de aktes stiet te lêzen dat Froukjen fan Deinum komt. En fandêr de achternamme Deinema. Se krije seis bern. Twa derfan, Douwe en Jacob, fêstigje harren as skuonmakker yn Easterein.

 3. Douwe Sjuks Sandstra (* 1799) troud yn 1822 mei Minke Jacobs Sieperda (* 1798) Se krije njoggen bern. En Minke hie foar har houlik ek al in soan krigen. Spitigernôch waard dy mar 30 dagen âld. Yn har houlik stjerre der ek 4 bern. Se hawwe fjouwer Froukjes krigen, der binne 3 Froukjes fan ferstoarn. Minke is 46 jier as har lêste bern berne wurdt. Mei de saken giet it bêst goed. Douwe keapet yn 1822 fan Aurelius de Gavere in hûzinge mei hiem foar fl. 1050, - Hy is skuonmakker fan berop. Opmerklik feit út akten: Douwe is tsjûge by in testamint kwestje fan in tsjinstfaam. Hy stiet neamd as skuonmakker, de oaren binne rintenier, wewer, kleanmakker en ferver. It giet om in situaasje dy 't yn de middenstân-klasse ôfhannele wurdt.

 4. Sjuk Douwes Sandstra (* 1833 -1923) troud 1862 mei Trijntje Walsweer (* 1836 -1914) Ek sy krije in grutte húshâlding, der wurde acht bern berne. Minke * 1863, Minke * 1866, Douwe * 1865, Thomas * 1868, Jacob * 1870, Hessel * 1872, Grietje * 1873, Japke * 1876. De húshâlding wennet op Elbe. Yn it wenhûs (blok) wennen fjouwer húshâldingen. It moat in folle boel west ha. Anno 2023 wurdt it hûs bewenne troch Titus en Rigt Bergsma.

 5. Thomas Sjuks Sandstra (* 1865 - 1954) troud yn 1896 mei Jeltje Kamstra (* 1872 - 1949) Se krije fjouwer bern, Grietje * 1896, Sjuk * 1898, Jelle 1902 en Jacob 1908. Thomas stiet te boek as boere-arbeider. Se komme te wenjen op de Streek 2. Dêr begjint it ferfierbedriuw. Se hawwe by harren wenning in stiennen skuorke dêr 't it hynder yn stald wurdt. Thomas begjint mei ferfier fan feefoer. { _ 65704 left 200px_ } Ek naam der guod mei dy't minsken nedich wienen. Lapkes stof, of kloskes jêrn.

 6. Sjuk Thomas Sandstra (1898 -1966) troud yn 1926 mei Trijntje Dijkstra (1893 - 1980) Hy keapet yn 1928 it hûs op it Skilplein 19 foar fl. 2100, - en de rest op hypoteek by Hendrik Huges te Snits. Sjuk is frachtrider en molkfarder. Harren twa soannen Thomas (* 1927 - 1984) en Germ (* 1929) komme al gau yn it bedriuw.

 7. Thomas Sandstra (Tom) (* 1927 -1984) troud mei Janke Sieperda (* 1927 - 1991) Sy kamen te wenjen yn it hûs op it Skilplein 19 en sette it bedriuw troch. Broer Germ wurke oant 1960 mei yn it bedriuw. Mar gie nei Amsterdam. Tom en Janke krije fiif bern. Jannie, Siep, Bauke, Germ en Catharinus. Meardere bern bliuwe yn de transportwrâld. Siep yn Wommels, Bauke yn Easterein en Catharinus hat sûnt 1996 in bedriuw yn Hartwert, no yn Boalsert.

8. Bauke Sandstra Easterein (* 1957) troud mei Elisabeth Regina Huitema (Lies) (* 1959 ). Bauke is yn 1998 mei syn transportbedriuw en donghannel útein set op it Skrok 2 A. Se ha trije bern. Soan Germ wurket yntusken mei yn it transportbedriuw.

Easterein yn âlde tiden

{_66017 left 200px_} Mei ûndersteande tekst begjint it boekje dat Doarpsbelang Hâld Faasje útjûn hat yn 2001 oer it doarp Easterein. Alle Eastereinders ha in exemplar oanbean krigen. Master J.Strikwerda hat de tekst gearstald en van der Eems hat it drukken fersoarge. It folsleine boekje is te lêzen as jo op de knop fan “Documinten “ klikke  bij dit finster. Dan krij jo ek ynfermaasje oer it doarpslibben!

Yn âlde tiden...

Op it plak dêr’t no it doarpke Easterein leit, streamde yn âlde tiden it
seewetter troch de slinken. Eb en floed soargen der foar, dat it wetter
hieltyd yn beweging wie en sân en klaai regelmjittich fan plak feroaren.
By stoarmfloeden stienen grutte stikken ûnder wetter en hienen de minsken
hâlden en kearen. Deunbij -yn it suden en easten- drige de grutte
Middelsee. Wienen no har terpen mar wat heger en ek wat grutter!
Yn de rin fan de tiid sjogge wy dy terpen dan ek grutter en sterker wurden.
En feiliger. Minsken út de omkriten kamen mear en mear op dizze hichten
ta en sa waarden in terp -of meardere terpen- it begjin fan in doarp of in
stêd. It heechste punt wie faaks in geskikt plak foar de tsjerke
(ek as flechtplak as it wetter ris hfel heech opkaam). Yn ferskate doarpen
om ús hinne is dit noch dúdlik te sjen: de doarpstsjerke yn it sintrum,
heech tusken de húskes der omhinne. Sjoch mar ris yn Wommels, Winsum,
Burchwert, mar ek yn lytsere plakjes as Lytsewierrum, lens en Hidaard.


Hoe sit dat mei Easterein? Ek it gebiet fan Easterein hie noch al wat fan dy
terpen: Wyns, Eeskwert, Rispens, Stittens. Mar de hichte dêr’t de tsjerke op
stiet, is fan oarsprong gjfn echte terp. Der is in grêft groeven en dy modder
is brûkt om de tsjerke op te bouwen. Sa’n grêft om de tsjerke sjogge we net
iens sa faak. Oer dy grêft leinen yn it ferline sân brechjes as strielen fan de
sinne. En sa rûnen der ek strjitten út alle wynstreken nei de tsjerke ta.
Dat is nöch dúdlik te sjen, bygelyks op in loftfoto. Fan de grêft is it grutste
stik bestean bleaun, fan de sân brechjes binne der noch mar twa oer.
Efkes werom nei de âlde tiden. De terpen mochten dan wat beskerming
jaan tsjin it hcge wetter, de driging fan oerstreamings bleau dcr altyd noch
wöl. Under lieding fan de mûntsen fan it Hartwerter kleaster Blomkamp
begûn men diken te meitsjen. Heech genôch om it wetter tsjin te kearen.
Earst fan Hartwert nei de Klieuw. Doe fan de Klieuw nei Reahûs,
Grutte- wierrum, Rien, Itens, dan nei Easterein en dan om Hidaard hinne
werom nei de Klieuw. In dyk fan sa’n 10 kilometer lingte. Sa ûntstie tusken
900 en 1000 de Eastereinder Polder, miskien wol de alderearste fan Europa.
As wy yn in goed healoere om dy polder hinne fytse -oer no ferhurde
wegen- probearje wy ús yn te tinken, wat in heidens krewei dât wol west
hat: 10 kilometer polderdyk opsmite mei skeppe en kroade!
Mar goed, de minsken yn de polder wennen dêr no wol wat rêstiger, mar
foar oaren -bygelyks de minsken 6p nei Wommels ta- jilde dat nët.
Is it in wûnder, dat der nei it jier 1000 noch méar fan sokke polders makke
waarden? De Eastereinder Polder wie it grutte foarbyld. Oeral yn it rûn
seagen jo polderdykjes, wer achter de minsken har feilich (?) fielden.
It wie al om 1500 hinne, dat der fan ferskillende fan dy dykjes ien grutte
”ôfslútdyk” makke waard: de Slachtedyk, sa’n 40 kilometer lang.
Sa probearren wy de see fan ús ôf te hâlden.
(folle mear ynformaasje kinne jo leze yn it boek ’Easterein’ , dat yn 1995 ferskynd is.

Brouwerspôle, Heechterp

Foardat de hjoeddeiske Amerikaanske pleats boud is, stiet op dit plak in kop-hals-romppleats, boud om 1832 hinne.
De eigener en brûker is Tiede Pieters Vellinga. Om 1850 hinne buorket Sijbren Brouwer op de pleats. Oan him hat de pleats de namme fan Brouwerspôle te tankjen.
Yn de perioade dy 't folget wurde der wenienheden yn de pleats boud, bewenne troch meardere húshâldingen. Ek de arbeiders fan de boer wurde dêr húsfeste.
Ut oerlevering is ferteld dat der wol 30 bern fan de Brouwerspôle nei skoalle giene yn Easterein.
Yn de perioade foar 1888 komme minsken op de Brouwerspôle byinoar om harren leauwe te beliden. Dit giet om de Gereformearden dy 't har ôfskiede fan 'e Herfoarme tsjerke.
De foargonger is Sj. W. Joustra.


Ek Sijtse Groustra hat op de Brouwerspôle buorke.
Hy wenne earst op it Skrok 1, en ferhuze yn 1920 nei de Brouwerspôle.
Yn dy tiid is der noch gjin elektrysk ljocht.
Op in jûn yn 1927 by it fuorjen fan hea oan de kij, falt de petrolielampe om en it hea fljocht yn 'e brân. De pleats brânt ôf, it wenhûs bliuwt sparre.
Dêr hawwe noch in skoft húshâldingen yn wenne.
Yn 1928 wurdt de pleats werboud sa 't dizze der no stiet. Letter is der yn it foarhûs fan de âlde pleats jongfee stald. Om 1990 hinne is it lêste part ôfbrutsen.

Heechterp de Amerikaanske pleats is der foar yn it plak kaam.
Yn 1928 wurdt der troch arsjitekten G. van der Zee in tekening makke en wurdt de pleats boud. De bouwers binne Bouman en Hogendorp út Easterein. It is in nije boufoarm.
It is in wenning mei dêrachter in skuorre dêr 't it fee stiet.
De kij stean mei de koppen nei elkoar ta mei de foergong yn de midden. ( Hollânske stâl) Boppe de souder fan de skuorre is de opslach fan hea.
Dit hea kin fia in klep nei boppe takele wurde. It is modern en tiidsbesparjend.
Oer dizze Amerikaanske pleatsen is in boek útjown: ' Amerikaanse boerderijen in Fryslan '.
Ek dizze pleats stiet deryn
De namme fan de pleats is troch Groustra Heechterp neamd.
Dizze namme komt fan de Terp Stittens dêr 't er op boud is.
Mei de komst fan Dirk Stout en Johanna de Boer yn 1992 wurdt de pleats ferboud, wêrby 't de bûtenkant hielendal yn takt bleaun is.
Yn de Amerikaanske pleats is yntusken in air bnb situearre.

1. 1832: Tiede Pieters Vellinga (* 1795) troud yn 1817 mei Sytske Klases Rispens.
Se krije 9 bern. Mar der ferstjerre ek twa bern op jonge leeftiid, en ek Tiede wurdt net âld.
Yn 1835 stjert er 40 jier âld. It jongste bern is noch mar in jier âld.
It is net bekend oft de widdo noch troch buorke hat.

2. Sijbren Brouwer, dit moat om 1850 hinne west hawwe.
Op de site Alle friezen is werom te finen dat er boelguod hâlden hat yn 1873.
Famylje fan him, broers en bern binne begûn mei beurtskippen. Fan 1824 ôf is dit werom te finen. Ek trouwe der Brouwers mei de lettere Joustra's.

3. Unbekend

4. Sieds Hoitinga (* 1865 te Ysbrechtum) troud yn 1997 mei Jetske Hornstra (* 1873 yn Easterein) Se krije in tsiental bern. Hy hat boelguod hâlden yn 1925.
Ek stiet er beskreaun yn 1910 as timmerman.


5. 1925: Sijtse Auke Groustra (* 1895 te Easterein) troud yn 1921 mei Trijntje Engelsma (* 1897 yn Warkum ). Yn 1925 wurdt de pleats Skrok 1 ferkocht. Sijtse Groustra ferhuzet nei de Sibadawei 30. Hy hat hjir buorke oant syn soan Haaie de pleats oer naam.


6. 1960: Haaie Groustra (* 1925) troud mei Anna Smits (* 1930) Sy bliuwe hjir wenjen oant 1992. Dêrnei wurdt de pleats ferkocht as wenbuorkerij.
It wie gjin grutte pleats en dêrom wurke Haaie ek as molkophaler foar it fabryk.
Dat gie earst mei de boat.
Letter hellet er de molke op mei de trekker, earst mei in wein letter mei twa weinen.
Op it momint dat de molktank ferplichte wurdt yn 1977 hâldt er op mei melken en ek it opheljen fan de molkbussen is dêrmei ôfsletten.
{ _ 51803 left 200px_ }

7.1992: Dirk Stout (* 1932) troud yn 1985 mei Johanna de Boer; kommend fan Amsterdam. De roots fan Johanna lizze yn de Súdwesthoeke fan Fryslân.